Wie is er eigenlijk verantwoordelijk als iemand in je team niet functioneert?

Op door Sabine Wolters

Wie is er eigenlijk verantwoordelijk als iemand in je team niet functioneert?

Wie is er eigenlijk verantwoordelijk als iemand in je team niet functioneert? Diegene zelf, natuurlijk. En tegelijk is het ook een vraag voor het hele team: hoe kan het dat we niet gezien hebben dat iemand het moeilijk had? Je moet het wel zelf doen, maar je hoeft het niet alleen te doen.

Ik hoorde afgelopen zomer een verhaal dat maar in mijn hoofd blijft rondgaan. Onze wildernisgids vertelde het, toen die in juni bij ons was. Het komt uit een Zuid-Afrikaanse stam. Ik vertel het je, en haal er vooral uit wat er voor jou in zit.

Wat gebeurde er met de man die mais stal?

In een dorp merkt iemand dat zijn voorraad mais steeds kleiner wordt. Hij verstopt zich op een avond, en ziet het gebeuren. Het is zijn buurman.

De volgende dag gaat hij naar de dorpsoudste. Die zoekt de man op, en de man bekent meteen.

En dan… wordt het hele dorp bij elkaar geroepen.

De dorpsoudste vertelt de feiten. Zonder oordeel. Er is mais gestolen, door deze man. Daarna mag iedereen zijn zegje doen. Om de beurt, met een talking stick in je hand. Wie hem vasthoudt, praat. De rest luistert.

Er zijn heldere regels. Je vertelt alleen iets wat nog niet gezegd is. En je zegt niet of je het met iemand eens bent. Ze willen geen bondjes.

Pas als iedereen gesproken heeft, is de man zelf aan de beurt. Hij vertelt dat zijn oogst mislukt was. Er was geen eten meer. Ze hadden zelfs de zaden opgegeten, die ze voor het volgende jaar nodig hadden. En bij de buurman lag nog zoveel…

Op welke drie manieren kun je hiernaar kijken?

Dat vond ik zo fascinerend. Je kunt op drie lagen kijken naar wat er gebeurd is.

De eerste laag: iemand heeft iets gedaan wat niet kan. Hij moet de consequenties dragen. Er volgt een straf. Zo doen we het vaak, in teams en in de wereld.

De tweede laag: met welke bedoeling deed hij het? Wat was de angst? Wat zit er achter dit gedrag? Dan ga je begrijpen hoe het kon ontstaan.

De derde laag, en die is me het meest bijgebleven: hoe kan het dat wíj niet gezien hebben dat iemand in ons dorp honger had?

Wie is er verantwoordelijk als iemand in je team niet functioneert?

Vertaal het eens naar je eigen team. Hebben we gezien dat iemand niet goed functioneerde? Dat iemand moe was? Dat er iets speelde? Hebben we het er met elkaar over gehad… maar niet met diegene zelf?

Herkenbaar, toch?

Het gevaar ligt meteen op de loer. Dat je als leidinggevende de verantwoordelijkheid van een ander overneemt. En dat gebeurt in dit dorp juist niet.

Want de dorpsoudste komt met een voorstel. We helpen deze man en zijn gezin, met z’n allen, tot ze weer zelf kunnen. De man helpt zelf ook mee. En dan zeggen ze tegen hem: je hebt niet om hulp gevraagd. Je hebt ons niet vertrouwd. Dat nemen we je kwalijk. De volgende keer dat je niet om hulp vraagt, moet je vertrekken.

Dat vind ik zo mooi. De schuld wordt niet weggepoetst. De verantwoordelijkheid blijft bij hem. En tegelijk staat niemand er alleen voor.

En hoe doe je dat bij jezelf?

Dat is misschien wel de spannendste vraag. Als jij iets doet wat niet klopt, straf je jezelf dan af? Welke gedachten heb je dan? Kijk je ook naar de bedoeling achter je eigen gedrag?

En in hoeverre vraag jij zelf om hulp?

Laten we eerlijk zijn. Mensen in het onderwijs zijn er meestal in gegaan omdat ze graag willen helpen. Niet per se omdat ze graag geholpen worden. Als leidinggevende sta je vaak alleen voor een groep. Wie is dan jouw sparringpartner? Waar is jouw dorp?

Wat kun je vandaag doen?

Kijk eens wat een talking stick in jouw team doet. Neem een situatie die speelt, en vraag iedereen om de beurt: wat valt jou op? Alleen iets nieuws, zonder te reageren op elkaar.

Je krijgt zoveel meer informatie dan wanneer jij het alleen probeert op te lossen.

Je moet het wel zelf doen. Maar je hoeft het niet alleen te doen.

Wil je hier verder mee?

Luister het hele verhaal in mijn podcast: Wie is er eigenlijk echt verantwoordelijk?

Of kom naar mijn gratis online sessie Neem Leiderschap op maandag 30 november, van 20.00 tot 21.00 uur. Daar onderzoeken we samen: wat is van mij, en wat mag ik bij de ander laten?

Begin je liever klein? Dan is het gratis doeboek voor schoolleiders een mooie eerste stap.


Over Sabine. Sabine Wolters is internationaal gecertificeerd NLP-trainer en coach bij De Trainingsboerderij in Hengelo. Ze stond zeventien jaar voor de klas en werkt al ruim dertig jaar met groepen. Lees meer over Sabine. Volg Sabine op LinkedIn en Instagram.

Bijgewerkt op 18 november 2026.

Vorige post Overzicht Volgende post